Phim The Reader - thông điệp về sự khoan dung

Do đề tài nhạy cảm nên phim The Reader (Người đọc) của đạo diễn Stephen Daldry gây ra những tranh cãi trong dư luận ngay khi nhận được năm đề cử của giải Oscar năm nay.

Mặc dù không dành giải Phim hay nhất nhưng phim The Reader vẫn dành được tượng vàng Oscar năm nay với giải Nữ diễn viên chính xuất sắc được trao cho Kate  Winslet với vai Hanna.  

Điều cuối cùng đọng lại khi xem bộ phim này là tiếng kêu gọi để lòng khoan dung làm lành những vết thương tinh thần gây nhức nhối xã hội Đức trong những năm sau Chiến trang Thế giới thứ hai, khi những phiên toà xét xử Đức quốc xã được mở ra. 

Cũng bởi đề tài nhạy cảm như vậy mà The Reader (lập tức gây tranh cãi ngay khi nhận được năm đề cử của giải Oscar năm nay, trong đó có đề cử Phim xuất sắc. Trong số năm phim tranh giải cao nhất của Oscar, The Reader đem lại rất nhiều cảm xúc, đặt cho người xem những câu hỏi không dễ giải quyết về mối quan hệ giữa lương tri và tội ác, danh dự và hèn mạt, trung thực và dối trá, tình yêu và đạo đức xã hội. 

 Một cảnh trong phim The Reader.

Dù vậy, ấn tượng trong những phút mở đầu dễ khiến khán giả lầm tưởng đây chỉ là một bộ phim khai thác chuyện tình yêu chênh lệch tuổi tác. Một cuộc gặp gỡ tình cờ đã dẫn đến mối quan hệ tình cảm giữa Hanna Schmidz (Kate Winslet đóng), người phụ nữ 36 tuổi sống cô độc, làm nghề soát vé tàu điện, và Michael Berg (David Kross đóng), cậu học sinh 15 tuổi. Những lần hẹn hò của họ được tiến hành theo một trình tự Micheal đọc sách cho Hanna nghe, rồi làm tình. Một ngày, Hanna biến mất và Micheal chỉ gặp lại bà 8 năm sau đó khi cậu đang là một sinh viên luật tham dự phiên toà xét xử nhóm năm cựu nữ cai tù Đức quốc xã. Và Hanna ngồi ở hàng ghế bị cáo. Tất cả thông điệp nhức nhối của bộ phim chỉ khởi phát từ đây. 

Phiên tòa không gay cấn ở những tranh cãi làm rõ hành vi và tính chất tội ác, nhưng nó khiến người xem không thể không đặt câu hỏi và day dứt về danh dự cũng như lòng tự trọng ở con người. Khi tham gia vào guồng máy tội ác diệt chủng của phát xít Đức, Hannna chỉ là một cô gái thất nghiệp, cô độc, đến kiếm việc làm ở một nhà tù giam giữ nạn nhân diệt chủng sau khi đọc một mẩu rao vặt. Có thể thấy đây là một sự can dự mà khởi đầu của nó khá tội tình, đến từ sự thất học (mà Hanna luôn mặc cảm che giấu) và không mang động cơ ý thức hệ. Nhưng dù vậy, Hanna lại đầy tự trọng và rất ý thức về phẩm giá, bảo vệ đến cùng những phẩm giá ấy. Cô từ chối nói mình mù chữ khi một bản báo cáo giả mạo tên cô được đưa ra trước toà. Những người làm phim đã rất tinh tế khi không hề để các nhân vật nói bất cứ từ nào liên quan đến “mù chữ” mà người xem vẫn hiểu. 

Vì vậy, dễ hiểu vì sao một số tổ chức truy tìm tội phạm Đức quốc xã ở Mỹ và Anh đã cáo buộc bộ phim nguỵ biện cho tội ác của Đức quốc xã. Họ có cái lý của họ. Nhưng dù vậy, bộ phim vẫn nhận được sự đồng cảm của người xem đến từ nhiều nền văn hoá, bởi bản thân bộ phim chỉ là cận cảnh một thân phận đáng thương trong chiến tranh. Trong hoàn cảnh ấy, con người dù muốn hay không đều bị buộc phải lựa chọn chiến tuyến. Hanna đã trả giá cho sự lựa chọn của mình, nhưng những ai đó đã gây ra hoặc dẫn đến sự lựa chọn này của cô mới là người phải chịu trách nhiệm. Điều cuối cùng đọng lại của câu chuyện là sự khoan dung, độ lượng để chữa lành những vết thương, những hận thù